Verkoop van huisdieren: 1 jaar garantie (vanaf 1 mei 2024)
Sinds 1 mei 2024 is een nieuwe wet inzake de handel in gezelschapsdieren van kracht. Gezien de aard en de specifieke kenmerken van een levend dier beperkt de wet de garantie tot 1 jaar, in tegenstelling tot andere consumptiegoederen.
De wet heeft tot doel zowel de consument als de verkoper te beschermen en is van toepassing op alle dieren die na 1 mei 2024 worden verkocht. Dieren die vóór die datum zijn verkocht, vallen nog onder de consumptiegoederenwet in België.
Welke verkopen?
Wat het toepassingsgebied van de bijzondere bepalingen betreft, moet worden opgemerkt dat alleen verkoopovereenkomsten tussen een consument, d.w.z. een natuurlijke persoon die het dier voor particuliere doeleinden koopt, en een professionele verkoper, d.w.z. een verkoper die handelt in het kader van een beroepsactiviteit, onder deze bepalingen vallen.
Deze wet is niet van toepassing op de verkoop van dieren tussen particulieren of de verkoop van een particulier aan een handelaar, noch op de verkoop tussen handelaars.
De vraag of er al dan niet sprake is van een beroepsactiviteit moet concreet worden beoordeeld, waarbij met name rekening moet worden gehouden met de criteria van regelmaat en organisatie, het winstoogmerk en het aantal aangeboden dieren (arrest van 2018).
De inschrijving in het Kruispuntbankregister geeft aan dat een natuurlijke persoon in het kader van zijn beroepsactiviteit handelt, maar is op zich geen voorwaarde om als beroepsverkoper te worden beschouwd.
Voorzichtigheid is dus geboden als er incidenteel nestjes worden verkocht. Als een geschil voor de rechter komt, bestaat altijd de mogelijkheid dat er een onverwachte uitspraak wordt gedaan.
Welke dieren?
De nieuwe garantiebepalingen zijn van toepassing op alle levende dieren (honden, katten, konijnen, hamsters, vogels, enz.). Contracten voor de levering van dieren die op het moment van het sluiten van het contract nog niet geboren zijn, worden ook beschouwd als contracten voor de verkoop van dieren.
De nieuwe regels zijn niet van toepassing op dieren die bestemd zijn voor menselijke consumptie en dieren die als aas of voer voor andere dieren dienen.
De wettelijke garantie dekt elke “conformiteitsfout” bij het dier. Onder “conformiteitsfout” wordt verstaan elk element dat erop wijst dat de toestand van het dier niet in overeenstemming is met wat in de overeenkomst is bepaald of met wat de consument redelijkerwijs mag verwachten.
Bijzondere bepalingen
De wet bepaalt dat het dier geschikt moet zijn voor het doel waarvoor dieren van dezelfde soort gewoonlijk worden gebruikt. Een paard moet bijvoorbeeld bereden kunnen worden en een hond moet kunnen worden uitgelaten.
Bij de verkoop moet de verkoper u de nodige informatie verstrekken over vaccinaties, leefruimte en voeding van het dier. Als we een vergelijking maken met een ander consumptiegoed, bijvoorbeeld een wasmachine, die wordt geleverd met een volledige en gedetailleerde gebruiksaanwijzing, geldt hetzelfde voor het dier.
Het dier moet ook over de nodige eigenschappen en andere kenmerken beschikken, waaronder de afwezigheid van besmettelijke ziekten (bijv. parvovirus) en aangeboren afwijkingen (navelbreuk, tandafwijkingen, hartruis...) en, indien van toepassing, de wettelijk verplichte vaccinaties hebben ondergaan die redelijkerwijs kunnen worden verwacht voor dieren van dezelfde soort, leeftijd, ras, geslacht en afkomst.
Dit belet een verkoper echter niet om een hond met een bekende afwijking (externe afwezigheid van één of beide testikels, navelbreuk, cherry eye...) te verkopen zonder dat dit tot aansprakelijkheid van de verkoper leidt. In dat geval moet de consument uitdrukkelijk op de hoogte zijn gesteld van deze aandoening en deze uitdrukkelijk hebben aanvaard.
Bepaalde onderliggende ziekten, zoals het dragen van opportunistische infecties, worden niet noodzakelijkerwijs beschouwd als een gebrek aan conformiteit. Deze ziekten kunnen zich ontwikkelen in geval van stress of ongeschikte voeding, maar zijn standaard aanwezig in een levend organisme.
Als er echter een probleem optreedt bij een dier als gevolg van onjuiste instructies van de verkoper, wordt dit probleem beschouwd als een gebrek aan conformiteit en moet de verkoper hiervoor de verantwoordelijkheid op zich nemen. Voorbeeld: als de verkoper niet vermeldt dat het dier op een bepaalde datum (opnieuw) moet worden ingeënt en het niet inenten leidt tot een gezondheidsprobleem, moet de verkoper de gevolgen van dit probleem op zich nemen.
Garantietermijn en aansprakelijkheid
De garantietermijn bedraagt 1 jaar voor dieren die na 1 mei 2024 worden verkocht. Voorheen was de garantietermijn 2 jaar en gold de veronderstelling dat het gebrek aan conformiteit bestond op het moment van verkoop gedurende 6 maanden. De nieuwe wet voorziet in een garantie van 1 jaar en de veronderstelling dat het gebrek bestond op het moment van verkoop is eveneens 1 jaar. In geval van een geschil rust de bewijslast op de verkoper.
De verkoper is niet aansprakelijk als hij kan aantonen dat het gebrek niet bestond op het moment van de verkoop of dat het later is ontstaan, bijvoorbeeld als gevolg van een vaccinatie die niet door de koper is uitgevoerd.
De verkoper is evenmin aansprakelijk als twee maanden na de verkoop een virale ziekte optreedt waarvan de incubatietijd slechts 8 dagen bedraagt.
Wat te doen als er een probleem optreedt?
De wet is heel duidelijk: de koper moet de verkoper onmiddellijk op de hoogte brengen van een conformiteitsgebrek zodra dit gebrek duidelijk genoeg aan het licht komt.
De verkoper is NIET aansprakelijk voor de verergering van het gebrek indien de koper heeft nagelaten de verkoper op de hoogte te stellen van het gebrek en het dier ter beschikking te stellen van de verkoper, zodat deze het nodige kan doen om het probleem bij zijn dierenarts te verhelpen. De koper kan uiteraard een dierenarts van zijn keuze raadplegen als de toestand van de hond onmiddellijke hulp vereist, maar ook in dat geval moet de koper de verkoper onmiddellijk op de hoogte brengen, zodat deze de eventuele verdere behandeling door zijn dierenarts kan regelen.
Het is dus niet langer mogelijk dat de koper op eigen houtje handelt, naar zijn dierenarts gaat, allerlei onderzoeken laat uitvoeren, eventueel een operatie laat uitvoeren, revalidatie regelt en vervolgens de rekening naar de verkoper stuurt.
De verkoper kan weigeren een gebrek te verhelpen als dit duidelijk schadelijk is voor de gezondheid van de hond. Bijvoorbeeld een zware operatie met een langdurige revalidatie zonder zekerheid op volledig herstel. Deze optie voor de verkoper moet echter worden goedgekeurd door zijn dierenarts. In dat geval kan de koper alleen vervanging of een prijsvermindering eisen met behoud van het dier, of het dier aan de verkoper teruggeven en de aankoopprijs terugkrijgen.
In alle gevallen is het essentieel dat de verkoper de mogelijkheid heeft om het gebrek aan het dier te verhelpen. Indien dit niet mogelijk is, is de verkoper van zijn aansprakelijkheid ontslagen.
Herstel van het gebrek
De wet bepaalt dat elk herstel of elke vervanging moet gebeuren:
-> Op het eerste deel van € 0 tot € 500 van de aankoopprijs bedraagt de tussenkomst van de verkoper 300%,
-> Voor het deel van € 500,01 tot € 1.500 bedraagt de tussenkomst van de verkoper 200%
-> Voor het deel boven € 1.500,01 tot de totale aankoopprijs bedraagt de tussenkomst van de verkoper 100%.
Dit betekent dat als u een hond hebt gekocht voor € 1.700, de verkoper u maximaal € 3.700 zal vergoeden ((500 x 300% =) € 1.500 + (1.000 x 200% =) € 2.000 + (200 x 100% =) € 200). Deze beperkingen zijn echter niet van toepassing als de verkoper te kwader trouw heeft gehandeld.
Vervanging
De verkoper kan het dier ook vervangen. In dat geval krijgt de koper een nieuwe garantie van 1 jaar.
De instructies, een echte handleiding voor uw dier
Dit document is van cruciaal belang in de relatie tussen verkoper en koper, aangezien het voor bepaalde punten bepalend is voor de aansprakelijkheid van de ene of de andere partij bij een probleem met het dier.
Idealiter zou dit document het volgende moeten bevatten:
Een goede uitleg vooraf voorkomt veel problemen achteraf.
Een goede manier om te werk te gaan
Het is raadzaam dat de verkoper de instructies samen met het contract per e-mail naar de koper stuurt, maar in twee afzonderlijke documenten, zodat de koper deze rustig kan bestuderen.
Deze twee documenten moeten in tweevoud worden opgesteld, ondertekend en op elke pagina worden geparafeerd.
Bij de levering van het dier is het ook raadzaam om deze documenten nogmaals door te nemen om er zeker van te zijn dat beide partijen alles goed hebben begrepen.
De verkoopovereenkomst
Naast de gegevens van de verkoper (fokker) en de koper moet dit document de volgende gegevens van het dier bevatten: naam, ras (en eventueel variëteit), kleur, vacht (indien nodig), chipnummer, paspoortnummer, chipnummer van de vader en moeder, bijzondere kenmerken (bijv. een zwarte hond met een witte vlek op de borst).
Voor de verkoop zelf moet de prijs worden vermeld (in cijfers en in letters), moet worden vermeld dat de puppy minstens 8 weken oud is (12 weken voor een kitten), moet worden vermeld dat een bepaald gebrek is vastgesteld en dat de koper afziet van het later inroepen van dit gebrek of deze gebreken om schadevergoeding te eisen. Vermeld dat de nodige documenten aan de koper zijn overhandigd en dat bepaalde documenten (stamboom) later zullen worden overhandigd.
Het is nuttig om te vermelden waarvoor het dier zal worden gebruikt. Als de hond als gezelschapsdier wordt verkocht, kan men nooit klagen dat hij niet kan deelnemen aan tentoonstellingen of gehoorzaamheidswedstrijden. De verkoper verklaart dat de verkochte hond geschikt is voor de in het contract beschreven doeleinden.
De overeenkomst moet ook verwijzen naar de wet op consumptiegoederen, benadrukken dat de koper de verkoper onmiddellijk op de hoogte moet brengen als er zich een probleem voordoet, verduidelijken dat de koper in dat geval niet vrij is in de keuze van de dierenarts, behalve in dringende gevallen, en wijzen op de beperkingen van de vergoeding van dierenartskosten.
Het is ook raadzaam om in de overeenkomst te vermelden dat de koper instructies heeft ontvangen en dat hij zich hieraan moet houden op straffe van verval van zijn garantie.
Tot slot is het goed om te vermelden dat het Belgisch recht van toepassing is op verkopen naar het buitenland en dat eventuele problemen onder de bevoegdheid vallen van de rechtbank van het gerechtelijk arrondissement van de verkoper.
Deze wetgeving zal misschien niet iedereen tevredenstellen, maar heeft in ieder geval het voordeel dat ze duidelijkheid schept over situaties die zich kunnen voordoen.
Laten we niet vergeten dat in geval van problemen een goede regeling soms beter is dan een langdurige en dure rechtszaak.
Gepubliceerd in ons tijdschrift nr. 91 - juli 2025